Czy dzieciństwo jest dziś dziecinnie trudne?
Spójrz na świat oczami Dzieci, które nie wierzą w siebie: opowieść o tym, co usłyszeliśmy od Dzieci z Akademii Przyszłości. W trzech rozdziałach dowiesz się, co dla nich bywa dziecinnie trudne:
Dzieci nie mówią o problemach językiem problemów. Mówią o nich językiem marzeń.
Ten raport jest syntezą tego, co usłyszeliśmy od Dzieci, które w siebie nie wierzą. Powstał m.in. na podstawie formularzy zgłoszeniowych Dzieci objętych programem Akademia Przyszłości. Dzieci opowiadały o sobie, swoich marzeniach, radościach, supermocach i świecie, który chciałyby zmienić. Choć pytania wydają się lekkie i dziecięce, odpowiedzi pokazują coś więcej.
Pod marzeniami o psie, lataniu czy wycieczce do Disneylandu kryją się potrzeby bezpieczeństwa, akceptacji, przyjaźni i wiary w siebie. O ich dzieciństwie mówimy, że jest dziecinnie proste. Powtarzamy to tak głośno, że już nie słychać, kiedy bywa dziecinnie trudne.
„Marzę o tym, żeby mnie wszyscy lubili, żeby się nie śmiali ze mnie w szkole”
Pytania, które stawia Raport
O czym marzą i jak widzą świat Dzieci z Akademii Przyszłości, które w siebie nie wierzą?
Co jako dorośli możemy zrobić, by Dzieci zaczęły na siebie patrzeć bardziej przychylnie?
Co znajdziesz w Raporcie
Trzy rozdziały z doświadczeniami Dzieci, które nie wierzą w siebie.
1/4 SamotnośćMieć przyjaciela? Dla Dzieci to dziecinnie trudne. Co czwarty szóstoklasista czuje się samotny.(Źródło: Rzecznik Praw Dziecka, 2023) 80% Brak wiary w siebie Niektórym Dzieciom ich trudności przysłaniają im prawdziwe możliwości. 80% badanych nastolatek w Polsce deklaruje brak pewności siebie.(Źródło: Fundacja UNAWEZA, 2024) 66% OdrzuceniePotrzeba akceptacji i przynależności do grupy jest jedną z najsilniejszych motywacji w życiu Dziecka. 66% nastolatków doświadczyło przemocy ze strony rówieśników.(Źródło: Makaruk i in., 2023)
Czytaj pełną treść Raportu
- Trzy rozdziały: Samotność, Brak wiary w siebie, Odrzucenie.
- Wypowiedzi Dzieci oraz przedstawicieli szkół.
- Dane z badań i komentarze ekspertów.
Akademia Przyszłości wspiera Dzieci, o których mówi ten Raport
To Dzieci, które czują się samotne, nie wierzą w siebie i bywają wykluczane.
Raz w tygodniu Wolontariusz lub Wolontariuszka Akademii ma dla takiego Dziecka czas i uwagę. Podczas indywidualnych spotkań pomaga dojść do przyczyn jego trudności i uczy, jak sobie z nimi radzić. Po udziale w Akademii 82% Dzieci wierzy we własne możliwości.
Możesz pomóc zmienić historię Dzieci takich jak 8-letni Bartek, który rzuca do kosza sam. Zostań Darczyńcą, Darczyńczynią.
Rozdział 1. Samotność i brak bliskich relacji
Mieć przyjaciela? Dziecinnie trudne!
Jak samotność Dziecka wpływa na marzenia?
Banda, koledzy, koleżanki: to ich imiona pamięta się po latach. To z nimi buduje się bazy z koców, śmieje, spiera i dorasta. Tak jest w teorii. W wypowiedziach niemal 2 000 Dzieci samotność jest jednym z najczęściej powracających tematów, choć nie zawsze nazwana wprost. Czasem przyjmuje formę marzenia o przyjacielu, czasem potrzeby wspólnej zabawy, czasem tęsknoty za mamą, tatą albo rodzeństwem.
Gdy Dziecko rośnie, lęk przed odrzuceniem nie maleje jak koszulka o przykrótkich rękawach, tylko się rozszerza i ewoluuje. Gdy Ewa miała 3 lata, samotność była naturalnym etapem poznawania świata. Wraz z rozpoczęciem nauki szkolnej zaczęła odczuwać silny strach przed odrzuceniem. Pedagożka szkolna napisała o niej: „Dziecko boi się, że nie będzie miało z kim usiąść na przerwie.”
szóstoklasista zmaga się ze smutkiem
Rzecznik Praw Dziecka, 2023szóstoklasista czuje się samotny
Rzecznik Praw Dziecka, 2023uczniów klas trzecich szkół ponadpodstawowych stale lub bardzo często doświadcza przytłaczającego poczucia pustki i głębokiego smutku (Dębski i in., 2025)
polskich Dzieci i nastolatków, czyli średnio dwoje uczniów w każdej klasie, nie ma wokół siebie ani jednej bliskiej osoby, do której mogłoby zwrócić się o pomoc (Makaruk i in., 2023)
Wsparcie osoby bliskiej, czyli kolegi, koleżanki lub osoby dorosłej, chroni przed poczuciem osamotnienia. Brak przyjaciela obniża u Dziecka poczucie własnej skuteczności.
Trudne zadania stają się wtedy dla Dziecka osobistymi zagrożeniami. Odbierają mu wiarę we własne siły, przyciągają stres i depresję. W rezultacie Dziecko przestaje podejmować próby poprawy swojej sytuacji.
Przejmująca, długa samotność przykleja się do Dziecka na stałe i zaczyna je określać. Poproszone o opisanie siebie trzema słowami, Dzieci odpowiadają: „Wysportowany, nieśmiały, nielubiany”, „Samotność, inność”, „Brzydka, gruba i nikt mnie nie lubi”. Dla Dziecka samotność oznacza brak wartości: Dzieci osamotnione czują się gorsze.
To poczucie wchodzi z Dzieckiem w wiek młodzieńczy. Jak wynika z badań fundacji Dbam o Mój Zasięg, aż 12% uczniów klas siódmych stale lub często czuje się bezwartościowo.
W opowieściach Dzieci, pozbawionych wiary w siebie, relacje z rówieśnikami pojawiają się nie jako część życia, lecz jako źródło tęsknoty za tym, co nieobecne.
„Marzę, by mieć przyjaciół i robić z nimi fajne rzeczy”
„Żeby koleżanki w szkole się ze mną bawiły”
„Marzę o tym, żeby mnie wszyscy lubili, żeby się nie śmiali ze mnie w szkole”
„Mieć przyjaciółkę, mieć 100 mln psów pluszowych i prawdziwych”
„Wysportowany, nieśmiały, nielubiany” – mówi o sobie 11-letni Paweł
„Samotność, inność” – wskazuje Kasia
W tej samotności nie są one osamotnione.
„Kiedy rozmawiam z Dziećmi, często słyszę, że chciałyby mieć przyjaciela, ale nie wiedzą, jak nim zostać. Boją się podejść, odezwać, zapytać: mogę się z wami pobawić? Z pozoru to tylko kilka słów. Dla Dziecka, które wiele razy poczuło się odrzucone, to może być ogromna odwaga. Dlatego tak ważne jest, żeby obok niego znalazł się ktoś, kto zrobi ten pierwszy krok razem z nim.”Katarzyna Szymańska, Koordynatorka Szkolna współpracująca z Akademią Przyszłości
Rozdział 2. Potrzeba akceptacji i wiary w siebie
Uwierzyć w siebie? Dziecinnie trudne!
Wiara we własne możliwości i pewność siebie nie są cechami wrodzonymi.
Masz 10 lat i dostajesz zadanie ułożenia zwierzątka z papieru. Nie udaje Ci się za pierwszym, drugim razem. Co następuje potem? Próbujesz po raz trzeci? Układasz swoje własne zwierzątko? A może rzucasz papier w kąt, myśląc, że jesteś do niczego?
Wiara w siebie rodzi się z prób i sprawdzania się w praktyce, nawet jeśli początkowe działania kończą się niepowodzeniem. Porażki w młodym wieku są równie ważne jak sukcesy. Doświadczanie ich bez bycia zawstydzanym oraz stopniowe oswajanie się z ryzykiem buduje dziecięcą odporność psychiczną. Nieważne, że Dziecko zdarło kolano podczas upadku, ważne, że nauczyło się, że po upadku potrafi wstać. Pewność siebie to świadomość swoich możliwości oraz ograniczeń. Niestety niektórym Dzieciom ich ograniczenia przysłaniają całą resztę.
badanych nastolatek w Polsce deklaruje brak pewności siebie (Fundacja UNAWEZA, 2024)
uczniów liceów i techników potrafi pomyśleć o sobie w pozytywny sposób (Rzecznik Praw Dziecka, 2023)
Co jako dorośli możemy zrobić, by Dzieci takie jak Asia, Monika, Filip czy Aga zaczęły na siebie patrzeć bardziej przychylnie? Chwalić, ale mądrze, bo ta czynność potrafi być podchwytliwa.
Chwalenie Dzieci za rzekomo stałe cechy lub zdolności, takie jak „jesteś mądry” czy „jesteś geniuszem”, niszczy ich pewność siebie. Dzieci mogą wycofywać się z wyzwań, gdy napotkają trudności, bo boją się porażki, która odsłoni ich „braki”.
By wesprzeć, chwalmy za wysiłek, zaangażowanie i sposób działania. Reakcja „widzę, ile trudu w to włożyłaś” albo „nie poddałeś się” na widok nie do końca udanego origami uczy Dziecko, że błędy są naturalną i ważną częścią rozwoju.
Bierność i poczucie, że „nic ode mnie nie zależy”, rodzą się, gdy dorosły narzuca Dziecku sztywne schematy i stosuje nadmierną kontrolę. Wtedy młody człowiek traci wiarę we własny głos.
Największą dumę przynosi samodzielne pokonywanie trudności, a to wymaga bezpiecznej swobody. Wiara we własne możliwości i pewność siebie nie są cechami wrodzonymi: rodzą się z prób i sprawdzania się w praktyce, nawet jeśli początkowe działania kończą się niepowodzeniem.
Wypowiedzi 2 000 Dzieci pokazały, że niektóre z nich marzą o staniu się kimś innym, niż czują się obecnie. Poproszone o określenie siebie trzema słowami, udzielają odpowiedzi dojmująco szczerych i bolesnych.
„Głupia, niezadowolona, niepotrzebna”
„Brak, jestem żaden”
„Bojaźliwy, niemądry, bez talentu”
„Jestem głupi i więcej nie wiem”
„Czuć się pewnie w szkole i czytać bez stresu” – marzy Asia
„Chciałbym, aby wszyscy potrafili wszystkich akceptować” – mówi 13-letni Filip
„Moim zdaniem nie jestem mądra” – mówi 12-letnia Aga
„Chciałabym, żeby moja klasa mnie polubiła” – Ela, 9 lat
„Dziecko potrzebuje czuć, że jest ważne i akceptowane. Wiara w siebie często zaczyna się od wiary drugiego człowieka: rodzica, nauczyciela, kolegi. Kogoś, kto powie: widzę cię i wierzę w ciebie. Kiedy Dziecko doświadcza takiej relacji, łatwiej mu próbować, popełniać błędy i nie poddawać się przy pierwszej porażce.”Katarzyna Szymańska, Koordynatorka Szkolna współpracująca z Akademią Przyszłości
Rozdział 3. Odrzucenie i wykluczenie
Mieć z kim spędzać przerwy? Dziecinnie trudne!
Niektórzy twierdzą, że Dzieci nie mają dziś marzeń, bo mają już wszystko.
Wystarczy z nimi porozmawiać. Marzą tak jak pokolenia przed nimi, choć czasem o czym innym. Wśród marzeń o byciu hodowcą psów, blogerką czy kosmonautką są takie, które zdradzają, czym Dzieci naprawdę się martwią: żeby nikt nie zaczepiał ich w drodze do szkoły, żeby nikt nikomu nie dokuczał, żeby koledzy byli mili.
Potrzeba akceptacji i przynależności należy do najsilniejszych motywacji w życiu Dziecka. Wizja odrzucenia bywa tak przerażająca, że Dziecko wpada w destrukcyjny perfekcjonizm albo celowo izoluje się od rówieśników. Gdy zaczyna wątpić w swoją zdolność do nawiązywania i podtrzymywania relacji, wycofuje się z nich.
polskich nastolatków w wieku 11–17 lat doświadczyło w swoim życiu przemocy ze strony rówieśników (Makaruk i in., 2023)
nastolatków w Polsce doświadczyło długotrwałego, systematycznego znęcania się przez rówieśników (Makaruk i in., 2023)
Dziecko wyizolowane z grupy rówieśniczej nie ma gdzie uczyć się rozumienia intencji innych. Pozbawione jest wspólnych aktywności, będących bezpieczną przestrzenią na doświadczenie i przećwiczenie trudnych emocji oraz na uczenie się współpracy i asertywności.
Potrzeba akceptacji i przynależności do grupy jest jedną z najsilniejszych motywacji w życiu człowieka. Gdy Dziecko zaczyna wątpić w swoją zdolność do nawiązywania i podtrzymywania relacji, wycofuje się z nich. Unika kolejnych zranień.
„Żeby nie zaczepiali mnie w szkole i jak idę do szkoły”
„Żeby koledzy byli dla mnie mili”
„Żeby wszyscy byli dla siebie mili i żeby nie wyśmiewaliśmy innych”
„Żeby dzieci w szkole nie były gnębione”
„Wyrzuciłabym ze świata wszystkie szatany, pająki i ogólnie robactwo, osoby, które mnie skrzywdziły oraz te nie koleżeńskie”
„Żeby nikt nikomu nie dokuczał”
„W szkole szczególnie wyraźnie widać, jak bardzo Dziecko potrzebuje poczucia, że należy do grupy. Zdarza się, że Dzieci, które wcześniej doświadczały wyśmiewania lub odrzucenia, same zaczynają unikać kontaktu z rówieśnikami. Wycofują się, żeby ponownie nie doświadczyć przykrości. Dlatego tak ważne jest tworzenie w szkole sytuacji, w których każde Dziecko może doświadczyć przynależności, współpracy i akceptacji. Naszą rolą jako dorosłych jest nie tylko reagowanie wtedy, gdy pojawia się przemoc czy wykluczenie, ale również budowanie takiej kultury grupy, w której wzajemna życzliwość i szacunek są codziennością.”Katarzyna Szymańska, Koordynatorka Szkolna współpracująca z Akademią Przyszłości
Pełne dane, źródła i wypowiedzi Dzieci znajdziesz w pełnej wersji Raportu.
Pobieram Raport (PDF)Za każdą liczbą stoi Dziecko
Za tymi historiami stoją Dzieci z Akademii Przyszłości
Dzieci takie jak Bartek, Iza, Monika i Ewa szukają akceptacji i wiary w siebie. Na cotygodniowych spotkaniach Wolontariusze pomagają im dojść do przyczyn trudności i zacząć sobie z nimi radzić: 80% Dzieci ma potem ochotę podejmować nowe wyzwania.
Zostań Darczyńcą. Wybierz Dziecko, któremu chcesz pomóc, i poznaj jego historię.
Raz w tygodniu czas tylko dla Dziecka
Akademia Przyszłości to ogólnopolski program społeczny dla Dzieci, które nie wierzą w siebie. Dziecko raz w tygodniu spotyka się indywidualnie z Wolontariuszką lub Wolontariuszem, który daje mu czas i uwagę. Dzięki wsparciu Darczyńczyń i Darczyńców Akademia Przyszłości może działać: m.in. znajdujemy w całej Polsce Dzieci, które nie wierzą w siebie, rekrutujemy i szkolimy Wolontariuszki i Wolontariuszy, organizujemy wydarzenia integracyjno-edukacyjne dla Dzieci biorących udział w programie, przygotowujemy dla nich wyprawkę na początek edycji. Co roku pomagamy ok. 2 000 Dzieci w całej Polsce uwierzyć w siebie.
Raz w tygodniu Dziecko spotyka się indywidualnie z Wolontariuszką lub Wolontariuszem. Wolontariusz daje Dziecku czas i uwagę, pomaga odkryć przyczyny jego trudności, towarzyszy mu w budowaniu wiary w siebie i uczy pokonywać problemy, dzięki czemu Dziecko będzie mogło lepiej radzić sobie w dorosłym życiu.
Na spotkaniach Dziecko pracuje nad swoimi trudnościami, ale też rozwija zainteresowania: odrabia pracę domową, pisze piosenkę albo tworzy własną grę planszową. Osiągnięcia, małe i duże, trafiają do Indeksu Sukcesów, który pozwala zobaczyć, że nawet drobne postępy mają znaczenie.
Dzieci, które przychodzą do Akademii Przyszłości, między innymi:
- nie potrafią skupić uwagi na lekcji (60%),
- mają niską samoocenę (58%),
- napotykają trudności w budowaniu relacji (36%).
Dane pochodzą z ocen szkół współpracujących z Akademią.
„Przed Akademią Przyszłości byłam nieśmiała i nie potrafiłam dostrzegać swoich sukcesów. Wolontariuszka pomogła mi zauważyć, że to, co wydawało się nieistotne, tak naprawdę było moim sukcesem i powodem do dumy. Uwierzyła we mnie, dostrzegała moje starania i pokazała, że nawet niewielkie postępy mają znaczenie. Dzięki jej wsparciu zaczęłam bardziej wierzyć w siebie i chętniej podejmować nowe wyzwania. Z czasem zrozumiałam, że sukces nie zawsze musi oznaczać osiągnięcie czegoś wielkiego. Dla mnie może nim być nawet pozytywna ocena z przedmiotu, z którym na co dzień mam trudności, zgłoszenie się do udziału w szkolnym przedstawieniu mimo nieśmiałości czy poradzenie sobie z trudną sytuacją i rozczarowaniem. Teraz wiem, że warto zauważać swoje starania i cieszyć się nawet z małych postępów.”Dominika, 18 lat, absolwentka Akademii
„Dużym zaskoczeniem było dla mnie pierwsze spotkanie jeden na jeden z Wolontariuszką. Nie mogłam uwierzyć, że to już wszyscy, że nie czekamy na inne dzieci i że zajęcia będą prowadzone tylko ze mną. To było prawdziwe wyróżnienie. Z niecierpliwością wyczekiwałam kolejnego spotkania, żeby móc opowiedzieć o tym, co u mnie i co udało mi się osiągnąć. Bardzo motywowała mnie świadomość, że ktoś we mnie wierzy i mi kibicuje.”Ania, absolwentka Akademii
Co zmienia udział
w Akademii
Dane Akademii Przyszłości, edycja 2025/2026.
potrafi nazwać swoje małe sukcesy
wierzy we własne możliwości
ma ochotę podejmować nowe wyzwania
ma większą pewność siebie
odkryło nowe marzenia i cele
łatwiej rozmawia z dorosłymi
Zmień historię wybranego Dziecka
Samotność, brak wiary w siebie, odrzucenie: Akademia Przyszłości odpowiada na nie spotkaniem jeden na jeden. Dzięki wsparciu Darczyńczyń i Darczyńców, Akademia może działać. Dzieci raz w tygodniu spotykają się z Wolontariuszką lub Wolontariuszem, który daje im czas i uwagę, pomaga dojść do przyczyn trudności i uczy pokonywać problemy, by Dziecko zaczęło sobie z nimi radzić.
Jak możesz pomóc?
Krótka instrukcja
- Wejdź na www.akademiaprzyszlosci.org.pl/wybieram-dziecko
- Wybierz Dziecko, poznaj jego historię, trudności i marzenia.
- Wesprzyj Akademię wpłatą i śledź, jak Dziecko zaczyna wierzyć w siebie. Możesz też otworzyć zbiórkę lub dołożyć się do już otwartej.
- Rzecznik Praw Dziecka (2023). Jakość życia dzieci i młodzieży w 2023 r. Raport z badania.
- Dębski, M., Pyżalski, J., Borchet, J., Witkowska, H. (2025). Dobre i złe wiadomości. Fundacja Dbam o Mój Zasięg.
- Makaruk, K., Drabarek, K., Popyk, A., Wójcik, Sz. (2023). Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
- Fundacja UNAWEZA (2024). Nastolatki w Polsce źle myślą o sobie.
- Dane wewnętrzne z formularzy zgłoszenia do Akademii Przyszłości.
Kontakt do Akademii Przyszłości
