Moc zdziwienia. Jak jedna emocja potrafi zmienić sposób, w jaki Dziecko myśli o sobie

---

Zdziwienie potrafi zdziałać więcej niż nam się wydaje. To emocja, która na chwilę zatrzymuje mózg, wytrąca go z rutyny i otwiera na nowe doświadczenia. Wolontariusze i Wolontariuszki Akademii Przyszłości świadomie sięgają po jej niezwykłą moc, bo właśnie ona uruchamia w mózgu Dzieci ciekawość, uważność i gotowość do zmiany. W tym artykule znajdziesz konkretne ćwiczenia i proste eksperymenty, które można wykorzystać podczas spotkań czy relacji z Dziećmi z najbliższego otoczenia, by wzmacniać ich pewność siebie i pozytywne myślenie. Opowiada o nich Lucyna Mierzejewska-Kargul, autorka poniższego tekstu oraz innych artykułów z cyklu „Dzieci i emocje”.

Za nami niezwykle emocjonujący czas. Grudzień to moment oczekiwania, niespodzianek i radości. Korzystając z tego czasu, warto pomyśleć o tym, co zrobić, żeby zatrzymać magię świąt na dłużej. To już kolejny odcinek z serii „Dzieci i emocje”, a temat zdziwienia pojawia się dopiero teraz. Okazuje się, że wyszło trochę jak w życiu. Często łatwiej nam zwrócić uwagę na trudniejsze zachowania. Przejawy takich emocji jak strach czy złość (sprawdź poprzednie artykuły) wysuwają się na pierwszy plan, a emocje takie jak zdziwienie czy radość schodzą na dalszy – oswojone, przyjemne i traktowane jak coś oczywistego.  

Dzisiaj skupiamy się na przyjemnościach, żeby świadomie przedłużyć trochę ten świąteczny, radosny czas. Jeżeli wśród Was jest jeszcze ktoś, kto nie czytał moich poprzednich artykułów przypominam, że powstają w nawiązaniu do bajki „Szeptaki”, mojego autorstwa. Jej założeniem było wprowadzanie Dzieci do świata emocji. Emocja, na której się dzisiaj skupimy, to zdziwienie, w bajce reprezentowana przez kolor fioletowy. 

Dlaczego zdziwienie ma znaczenie?

Przypomnij sobie minę Dziecka np. na widok śladów, które zostawił Mikołaj pod choinką. Ile ciekawych pomysłów zrodziło to w jego_jej głowie? A może psoty elfów? W tym roku obserwowałam ich wysyp w social mediach. Dzieci zwykle prezentowały wtedy ogromne zdziwienie i od razu pojawiały się pomysły jak to możliwe, że Mikołaj czy elf wykonał swoje zadanie. To wszystko sprawia, że Dzieci na dłużej zapamiętają tę sytuację.  

Zdziwienie działa jak reset dla naszego mózgu. Na ułamek sekundy zatrzymuje nas w działaniu i myśleniu. To jak kolorowy zakreślacz, który zaznaczy w naszej pamięci sytuację na dłużej. Tak jakby mózg dzięki efektowi zdziwienia przygotowywał się na przyjęcie treści, które zostaną mu przekazane jako następne. Warto wykorzystać ten efekt podczas spotkań z Podopiecznym iPodopieczną. 

Zdziwienie to wytrącenie naszego mózgu z pewności, co się za chwilę wydarzy. Każdy z nas ma jakiś schemat, według którego działa. Zdziwienie, czyli napotkanie sytuacji, która nie zgadza się z tym modelem, daje nam duży zastrzyk dopaminy. To taki znak, że nastąpiło coś ważnego, wartego zapamiętania. Jest to bardzo ważne w kontekście Dzieci z Akademii Przyszłości. Często ich model świata nastawiony jest na porażkę, a podczas spotkań z Wolontariuszem lub Wolontariuszką raz po raz doświadczają sytuacji, w których dowiadują się o sobie pozytywnych rzeczy. I wtedy ich mózg zapisuje te wspomnienia, po to, żeby powolutku zmieniać postrzeganie samych siebie.  

Wykorzystanie elementu zdziwienia ma ogromny wpływ na zapamiętywanie treści, które pojawią się potem. Dlatego też o wiele lepiej zapadają nam w pamięć lekcje, podczas których zostanie wykorzystany jakiś eksperyment. Nie mówiąc już o takim, który wykonamy sami. Takie sytuacje dosłownie przebudowują nasz mózg, tworząc nowe ścieżki neuronalne. 

Jak wykorzystać efekt zdziwienia w pracy z Dziećmi i na spotkaniach w Akademii Przyszłości?

Jeśli chcesz, żeby Dziecko zmieniło zdanie o sobie, nie podawaj mu gotowych odpowiedzi. Zamiast powiedzieć „ale jesteś mądra” lepiej powiedz „Jestem w szoku, że w twoim wieku wpadłaś na tak nieszablonowy pomysł. Jak to wymyśliłaś?”. 

Możesz też podczas spotkań z Dzieckiem wykorzystać różnego rodzaju eksperymenty, a później po jakimś czasie sprawdzić, co z nich zapamiętało. To może być podwójnie pozytywna sytuacja, bo nie dość, że Dziecko zapamięta konkretne zjawisko fizyczne, to możesz też pochwalić go-ją za świetną pamięć.  

Eksperymenty do wykonania w prosty sposób:

Magiczny palec (Napięcie powierzchniowe) 

• Czego potrzebujesz: Talerz z wodą, mielony pieprz, odrobina płynu do naczyń. 

• Przebieg: Posyp wodę obficie pieprzem. Poproś Dziecko, by włożyło palec do wody – pieprz tylko się przyklei. Następnie daj Dziecku kropelkę płynu do naczyń na palec i poproś o ponowne dotknięcie tafli wody. 

• Efekt: Pieprz błyskawicznie „ucieknie” do brzegów talerza. 

• Wniosek dla Dziecka: Pozory mylą! Mała zmiana (płyn) może całkowicie zmienić sytuację. To świetna metafora tego, jak małe zmiany w nauce dają wielkie efekty. 

Eksperyment: „Twarda Woda”, czyli masa skrobiowa 

• Czego potrzebujesz: ok. 1 szklanka skrobi ziemniaczanej (mąki ziemniaczanej), ok. pół szklanki wody, miska. 

• Przebieg eksperymentu: Wsyp mąkę do miski i powoli dolewaj wodę, cały czas mieszając ręką. Konsystencja jest idealna, gdy masa stawia opór przy szybkim mieszaniu, ale „rozpływa się”, gdy robisz to powoli. 

• Zadania dla Dziecka – Uderz pięścią: Poproś Dziecko, by uderzyło w powierzchnię płynu. Zdziwienie będzie ogromne – pięść nie wpadnie do środka, a odbije się jak od kamienia. Zroluj kulkę: Weź trochę masy w dłonie i szybko roluj kulkę. Dopóki ruszasz dłońmi, masz twardą piłeczkę. Gdy tylko przestaniesz – „piłeczka” spłynie między palcami jak syrop. Ratuj ludzika: Połóż na powierzchni małą figurkę. Zobaczcie, jak powoli tonie, a potem spróbujcie ją gwałtownie „wyrwać” (masa ją „uwięzi”). 

• Wniosek dla Dziecka: Odbiór sytuacji często zależy od naszego nastawienia. Kiedy podchodzimy do rzeczy na spokojnie, możemy się wydostać nawet z trudnej sytuacji. 

Wnioski z eksperymentów 

A jakie wnioski uda się Wam wyciągnąć z tych eksperymentów? Spróbujcie wymyślić po 5 do każdego z nich. Im bardziej szalone i kreatywne, tym lepiej.  

Możecie też wykorzystać takie pomysły jak naprzemienne rysowanie, czy naprzemienne pisanie opowieści. Na pewno efekty będą dla Was zaskakujące, a przy okazji mogą pokazać jak zgranym duetem jesteście. Jeżeli to możliwe planuj Wasze spotkania w Akademii tak, żeby były dla Dziecka zaskakujące. Może czasami zamienicie się miejscami i to Dziecko poprowadzi Wasze spotkanie? Dawaj jak najwięcej sytuacji, które mogą zmienić sposób w jaki Podopieczny i Podopieczna widzi świat. Niech moc zdziwienia będzie z Wami!

To również Cię zainteresuje:

• Jak technologia wpływa na dziecięcą wiarę w siebie? – rozmowa z Jowitą Michalską 
• Dobrostan psychiczny Dzieci – czym jest i jak o niego dbać?
• Magia świąt w Akademii Przyszłości – to wydarzyło się naprawdę