Czytanie jak mycie zębów. Gościnny wpis Edyty Plich i Magdaleny Siekierzyńskiej


Czytanie jest kluczową kompetencją edukacyjną. Badania OECD PISA dowiodły, że ma ono większy wpływ na sukces życiowy niż pochodzenie. Błędnie sprowadza się je do hobby, zamiast traktować jako ważny codzienny nawyk, jak mycie zębów.

Cała edukacja opiera się na tekście. Gdy rodzice uczniów pytają nas, co zrobić, żeby dziecko dostało się do dobrej szkoły, mówimy –  niech czyta książki. Taka odpowiedź budzi często zdziwienie, bo rodzice oczekują gotowej recepty w postaci konkretnego kursu, a nie zachęty do wdrażania rytuałów czytelniczych. Do wagi i potrzeby propagowania codziennego nawyku czytania przekonały nas badania i wieloletnia praca z dziećmi i młodzieżą. Wolontariusze Akademii Przyszłości poprzez czytanie swoim Podopiecznym mają szansę wpłynąć na ich edukację. Wpływ czytania dla przyjemności na postęp w słownictwie, pisowni i matematyce jest czterokrotnie większy niż̇ wpływ posiadania rodzica z dyplomem. (Źródło: Sullivan i Brown, 2013 r.)  

Po prostu im czytajmy!

Jeśli chcemy, żeby dzieci miały wiedzę i zainteresowania, były ciekawe świata, otwarte i sprawcze, po prosu im czytajmy! Głośne czytanie wzmacnia relacje, zmienia atmosferę, jest bezinteresownym sposobem uczenia się, bez przepytywania, porównywania i oczekiwań. Poza tym to niezawodny sposób motywowania dziecka do samodzielnego czytania oraz budowania pewności siebie. To rozwój sprofilowany, zależny od tego, jakim jest się człowiekiem i jakie ma się potrzeby i pasje.

Czy można rozwijać umiejętności krytycznego myślenia, samodzielności, aktywności społecznej i odpowiedzialności poprzez czytanie książek? Jak wspierać dziecko w odkrywaniu swoich mocnych stron dzięki lekturom?

Zachęcamy do pooglądania webinaru przeprowadzonego przez Fundację Edico we współpracy z Akademią Przyszłości. Otwórzmy przed Dziećmi świat niesamowitych opowieści!

Nie ma genu do czytania, dzieci zdobywają tę umiejętność z wysiłkiem, przedzierając się przez lektury i podręczniki. Czytanie może być frajdą, kiedy sami wybieramy książki. Oprócz oczywistych zalet takich jak dostarczanie wiedzy, rozbudowywanie słownictwa, rozwijania wyobraźni, czytanie wpływa znacząco na rozwój dziecka. Dowodzą tego liczne badania, m.in. Barrego Zuckermana, który aktywnie propaguje czytanie przez pediatrów. Dzieci, którym się czyta, mają lepszą zdolność skupienia uwagi, przez co szybciej osiągają gotowość szkolną i lepiej koncentrują się podczas lekcji, co więcej lepiej radzą sobie z emocjami np. lękiem separacyjnym, agresją i stanami depresyjnymi.  Dobroczynny wpływ czytania na mózg dziecka pokazują też naukowcy z Ohyo State Univercity: liczba słów, które dzieci usłyszą przed 5 rokiem życia jest jednym z najważniejszych wskaźników ich umiejętności czytania i pisania w wieku lat 11.

Alternatywna lista lektur

Dla dzieci z Akademii Przyszłości umiejętność czytania może stać się źródłem wielu życiowych sukcesów. Książki pokazują różnorodność ludzkiego istnienia, pomagają zrozumieć siebie i innych w zmieniającej się gwałtownie rzeczywistości, pozwalają zdystansować się wobec trudów dorastania. Promując czytanie, wzmacniamy kompetencje przyszłości: m.in. krytyczne myślenie, kreatywność, rozwiązywanie złożonych problemów. Dzięki temu przyczyniamy się do wychowywania mądrych, odpowiedzialnych i zaangażowanych obywateli. Przypomnijmy, że siła kapitału społecznego, przedsiębiorczość i demokracja zależą w dużym stopniu od poziomu edukacji.

Digital natives mają coraz większe problemy z czytaniem i rozumieniem tekstów. Zniechęceni trudnością czytania lektur szkolnych, rzadko sięgają po atrakcyjniejsze współczesne teksty. Dlatego stworzyliśmy Alternatywną Listę Lektur zawierającą książki bliskie dzieciom i młodzieży, odwołujące się do ich codzienności, doświadczeń i problemów. Na naszej liście znalazły się zarówno nowości wydawnicze jak i wartościowe klasyki, książki autorów polskich i zagranicznych, bestsellerowe serie, komiksy oraz książki edukacyjne. Są na niej książki dla tych, którzy nie przepadają za lekturą, jak i dla bardziej zaawansowanych czytelników. Zostały dopasowane do różnych grup wiekowych. Wybraliśmy je we współpracy z nauczycielami, recenzentami, promotorami czytelnictwa, bibliotekarzami oraz dziećmi i młodzieżą. Każda z nich może stanowić początek wspaniałej czytelniczej przygody, która z czasem przekształci się w nawyk codziennej lektury.

Alternatywna Lista Lektur https://tim.edu.pl/2020/12/alternatywna-lista-lektur/.

Edyta Plich

prezeska Fundacji Wspierania Młodzieży w Nauce EDICO. Dyrektorka Towarzystwa Inteligentnej Młodzieży (TIM), Wieloletnia dyrektorka i nauczycielka i warszawskiego gimnazjum i liceum. Absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, podyplomowych Studiów Zarządzania Zasobami Ludzkimi na Wydziale Psychologii oraz Podyplomowych Studiów Polityki i Zarządzania na Wydziale Pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego.

Magdalena Siekierzyńska

współzałożycielka Fundacji Wspierania Młodzieży w Nauce EDICO. Wicedyrektorka Towarzystwa Inteligentnej Młodzieży (TIM), Polonistka i glottodydaktyk z wieloletnim stażem. Założycielka szkoły językowej POLISH FOR YOU, Współautorka zbioru testów Testuj swoje kompetencje językowe. Absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, podyplomowych studiów glottodydaktycznych.