Dziecko nie kończy zadań? Historia 10-latka pokazuje, co pomaga

---

Co zrobić, gdy Dziecko nie kończy rozpoczętych zadań, unika rozmowy i szybko traci koncentrację. Historia 10-letniego Piotrka pokazuje, że przełom może zacząć się od… komiksu. Dziś Piotrek ma już za sobą własny projekt: kilkadziesiąt kadrów komiksu, który wymyślił i doprowadził do końca ze wsparciem swojej Wolontariuszki. I zaczął już pisać książkę! Co wydarzyło się po drodze? Z tej historii – pisanej przez Agnieszkę, Wolontariuszkę Akademii Przyszłości – dowiesz się, jak poprzez wspólne tworzenie i komiksowe dialogi można pomóc Dziecku budować koncentrację, wytrwałość i zaufanie.

W skrócie

• Koncentracja u Dziecka rozwija się najskuteczniej wtedy, gdy zadania są związane z jego lub jej zainteresowaniami i dają poczucie sprawczości.  
• Komiks i rysowanie mogą pomóc Dziecku wyrażać emocje, budować wytrwałość oraz uczyć kończenia rozpoczętych projektów.  
• Relacja z Dzieckiem często zaczyna się od wspólnego działania, a nie od rozmowy – zaufanie buduje się krok po kroku. 
• Małe etapy i regularność pomagają Dziecku planować, wracać do rozpoczętych zadań i doprowadzać je do końca. 
• Wspólne tworzenie wzmacnia pewność siebie, pokazuje Dziecku jego i jej mocne strony i pomaga uwierzyć, że potrafi osiągać cele. 

Jeśli Dziecko ma trudność z koncentracją i kończeniem zadań, kluczowe jest znalezienie aktywności, która naprawdę je angażuje. Najlepiej sprawdzają się projekty oparte na zainteresowaniach, podzielone na małe etapy i realizowane w bezpiecznej, wspierającej relacji. Regularność, brak presji oraz możliwość wyrażania siebie poprzez działanie (np. rysowanie, tworzenie historii) pomagają Dziecku stopniowo budować wytrwałość, pewność siebie i sprawczość. 

Dziecko unika kontaktu i nie odpowiada – trudne początki

Moje pierwsze spotkanie z Piotrkiem było dosyć trudne i zupełnie inne niż zakładałam. Wcale nie miał ochoty ze mną rozmawiać, a na pytania odpowiadał: „nie wiem”, albo wzruszał ramionami. Tymczasem, rok powoli dobiega końca, a my mamy za sobą wspólny komiks. Co się zmieniło? Czasem potrzeba jednego momentu, żeby coś „kliknęło”.

Jak rozwijać koncentrację i wytrwałość u Dziecka? – sprawdzone sposoby

Dziecko rozwija koncentrację i wytrwałość wtedy, gdy ma możliwość pracy nad czymś, co je naprawdę interesuje i daje poczucie wpływu. Długoterminowe projekty, takie jak tworzenie komiksu, pomagają uczyć się planowania, wracania do rozpoczętych zadań i doprowadzania ich do końca. 

Najważniejsze korzyści: 

• rozwijanie koncentracji poprzez angażujące działania, 
• nauka kończenia rozpoczętych projektów, 
• wzmacnianie poczucia sprawczości, 
• budowanie cierpliwości i systematyczności, 
• tworzenie przestrzeni do rozmowy i wyrażania emocji. 

W tej historii takim projektem stał się… własny komiks. 

Jak nawiązać kontakt z zamkniętym Dzieckiem? – pierwsze kroki

Początki były trudne. Pamiętam swój początkowy entuzjazm i to, jak się przygotowywałam. Dokładnie przeczytałam, czym się Piotrek interesuje, zapisałam sobie pomysły na to, co możemy razem robić, przypomniałam sobie materiały z wdrożenia i… nic nie zadziałało.  

Okazało się, że Chłopiec nie mówił prawie nic. Odpowiadał: „nie wiem”, wzruszał ramionami, a niektóre pytania ignorował zupełnie. Nic nie byłam w stanie się dowiedzieć, wydawał się w ogóle niezainteresowany jakimkolwiek kontaktem. Sprawiał wrażenie bardzo nieśmiałego i zamkniętego w sobie. 

Zaproponowałam zrobienie Rysunku Marzeń. Okazało się, że chętnie rysuje i pisze zgodnie z instrukcją. A potem zabrał się za rysowanie na czystej kartce. Nie miałam pojęcia, co rysuje, ale uparłam się, że jakoś musimy tę komunikację nawiązać, więc zaczęłam zgadywać… 

Przełom w relacji z Dzieckiem – co naprawdę buduje zaufanie? Kaczka?

I to był moment przełomowy naszego spotkania. Okazało się, że pomyliłam skomplikowaną maszynę do strzelania z… kaczką. Mój pomysł tak Podopiecznego rozbawił, że w końcu zaczął zwracać na mnie uwagę. I zaczął sam nawiązywać komunikację. 

Najpierw wymyślił, żebym sama narysowała kaczkę. Potem śmiał się z mojej kaczki. Potem miałam za zadanie narysować więcej kaczek – w różnych sytuacjach. A potem inne zwierzęta. Wszystko zawsze wychodziło mi dosyć koślawo, więc było sporo śmiechu i zabawnych pomysłów. 

Dalej nie rozmawialiśmy prawie w ogóle – przez kilka pierwszych spotkań Piotrek pisał mi na kartce, co mam narysować. Dostawałam na przykład napis: „Krowa na kaczce”. I zaczynałam dyskusje, że jak krowa na kaczce, skoro kaczki są za małe? To musi być jakaś gigantyczna kaczka? Krowy nie umiem narysować, i tak dalej. 

W końcu doszliśmy do etapu, że łatwiej jednak było mówić. Poza tym ciągle rysowaliśmy. Ja przynosiłam kolorowanki dla Dziecka, a On wymyślał, jakie kaczki mam narysować. Pojawiło się nawet planowanie, co mam rysować na następnych zajęciach: „W przyszłym tygodniu będą ptaki, a potem zwierzęta leśne”. Już rozmawialiśmy, ale ciągle głównie o rysunkach i tym, co robimy na bieżąco.

Kreatywne zajęcia dla Dzieci – jak wykorzystać rysowanie i komiksy?

Wiedziałam, że jednym z zainteresowań Podopiecznego są komiksy, więc jak znalazłam w internecie proste komiksy do dokańczania dla Dzieci, pomyślałam, że moglibyśmy spróbować. 

W komiksach występowały zwierzęta i zwykle miały rozrysowane np. trzy pierwsze kadry i zostawały cztery następne do dokończenia dla Dziecka. I to był strzał w dziesiątkę, bo okazało się, że taka kreatywna forma bardzo Dziecku odpowiada. Chłopiec dokończył w ten sposób kilka wymyślonych przez siebie historii. 

Termometr emocji

Któregoś dnia chciałam wprowadzić na zajęciach elementy ćwiczeń na temat emocji – zaznaczenie na obrazku z termometrami, jakie emocje się odczuwało danego dnia. Piotrek zaznaczył na obrazku silne emocje, ale nie był w ogóle chętny, żeby o tym opowiedzieć. Za to… zaczął dorysowywać kolejne kadry komiksu na nowej kartce. Jedna z głównych postaci zmieniała kolor w zależności od tego, jak się czuje. Na przykład, kiedy była zła robiła się intensywnie czerwona. To już nie było tylko dokańczanie jakiegoś komiksu na kartce, tam już były kolory, silne emocje i nowe postaci. I zupełnie nowa historia. Pomysły zaczęły żyć własnym życiem. 

Czy komiks pomaga w koncentracji Dziecka? Sprawdzony przykład

Od tego czasu skupiliśmy się na tworzeniu dalszych części komiksu. Nasze wspólne zajęcia zrobiły się bardziej ustrukturyzowane. Na każde spotkanie przynosiłam dotychczas zrobione części komiksu i wydrukowane nowe, puste kadry do zapełnienia. 

Ja dalej rysowałam kaczki albo kolorowałam kolorowanki, a Dziecko wybierało mi kolory. Piotrek z zapałem tworzył dalsze części historii, więc nie musiałam się martwić tym, jak poprawić jego koncentrację . Komiks się rozrastał coraz bardziej, pojawiali się nowi bohaterowie, starcia, wybuchy i zwroty akcji. Były takie spotkania, na których Dziecko tak się koncentrowało, że tworzyło trzy albo cztery nowe części – po kilka kadrów każda. 

Jak nauczyć Dziecko kończyć zadania?

Za każdym razem to Dziecko decydowało o tym, ile danego dnia narysuje. Ja tylko zachęcałam do tego, żeby zająć się tym tematem. Jeśli potrzebna była przerwa – robiliśmy ją i np. kolorowaliśmy zwykłe kolorowanki z numerami.  

Trzymaliśmy się dwóch zasad: 

1. Kończymy kartkę, którą zaczynamy danego dnia. 
2. Musiałam koniecznie wiedzieć, co się dzieje w komiksie. Czyli Dziecko musiało mi wszystko opowiadać, a ja nie mogłam się doczekać, co będzie dalej. To był też dobry sposób, jak nauczyć Dziecko kończyć zadania.

Komiks robił się coraz dłuższy i miał coraz więcej bohaterów. Starałam się zwracać uwagę na to, co działo się wcześniej i pamiętać o poprzednich bohaterach. Przegadywaliśmy rozwiązania fabularne. Na przykład dużo czasu poświęciliśmy na burzliwe dyskusje, czy kot na pikniku powinien mieć kanapkę z sałatą, skoro koty przecież nie jedzą sałaty.  

Na końcu zajęć Podopieczny rozkładał wszystkie części po kolei na ławce i oglądaliśmy razem całość. Mieliśmy już tyle części, że się przestawały mieścić obok siebie i w końcu nawet Piotrek przyznał, że całość „robi wrażenie”. 

Jak uczyć Dziecko planowania i domykania projektów

Przed dłuższą przerwą świąteczną spróbowałam z kolei wprowadzić elementy planowania. Poinformowałam Chłopca, ile nam zostało zajęć przed przerwą i zaproponowałam, żeby skończyć komiks, albo ten jego etap przed tą przerwą i mieć jakąś ukończoną całość. Piotrek doszedł do wniosku, że „spokojnie damy radę” i faktycznie, bez problemu wyrobił się w czasie i zakończył całą historię, zamykając rozpoczęte wątki. To był ważny etap wspólnej pracy, dlatego, że Chłopiec często opowiadał mi o tym, że w domu zaczyna projekty i… nigdy do nich nie wraca. Tymczasem razem mieliśmy dziewiętnaście stron A4, na każdej po kilka kadrów komiksu z pełną, zamkniętą historią. 

Jak Dziecko wyraża emocje przez rysunek i tworzenie historii

Na początku tego rysowania chciałam, żeby komiks to było miejsce, gdzie może pokazać swoje emocje. Miałam wrażenie, że Dziecko jest bardzo w sobie zamknięte, a jednocześnie przeżywa pełen kalejdoskop emocji, często bardzo silnych. W trakcie rysowania cały komiks zaczął się robić bardziej kolorowy. Tworzone postaci miały różne kolory – np. robiły się czerwone ze złości, fioletowe albo zupełnie białe itp. Na którymś etapie postaci przechodziły transformacje, stając się silniejsze i wtedy z kolei stawały się tęczowe.  

Postaci tworzone przez Dziecko radzą sobie lepiej lub gorzej w zależności od tego, jak się czuje Dziecko, różnie się dogadują itp. na początku to były tylko rysunki, bez słów, potem zaczęły pojawiać się wypowiedzi bohaterów. 

Tematy rozmów w komiksie

Okazało się, że w międzyczasie wyszło wiele rozmów na poważne tematy, też związanych z silnymi emocjami. Od dyskusji na tematy typu „czy bogaci mogą przyjaźnić się z biednymi” do pytań „a czy pani siebie lubi”.  

Opowiadaliśmy sobie o trudnych momentach, gdzie czegoś się bardzo baliśmy, albo zrobiliśmy coś bardzo głupiego. I o tym, że popełnianie błędów jest w porządku. Albo o tym, czy każdy dorosły musi być nieszczęśliwy w swojej pracy. Długo rozmawialiśmy o tym, że nie każdy potrafi wymyślać historie i bohaterów na pustej kartce i to jest supermoc Dziecka. 

Moim celem od samego początku było to, żeby Dziecko czuło się przy mnie bezpiecznie. Poruszyliśmy już tyle trudnych tematów, że mogę chyba uznać, że to się udało, ale Dziecko dalej jest skryte i sądzę, że taki ma po prostu charakter.  

Co nam pomogło, to rozmowy o tym, co robimy – na przykład dyskutowanie o fabule albo luźne rozmowy w trakcie rysowania. Kiedyś całe zajęcia robiliśmy festiwal warzyw i owoców, porównując je między sobą, aż wybierzemy podium: trzy najbardziej ulubione warzywa Dziecka. A potem owoce. A potem najmniej ulubione i najbardziej paskudne. I tak dalej.  

Mam wrażenie, że najwięcej się dowiedziałam o Dziecku, jak się wycofałam z moimi pytaniami i pozwoliłam mu spokojnie tworzyć i… być sobą. 

Dlaczego projekty długoterminowe wspierają rozwój Dziecka?

W naszym przypadku zaangażowanie w projekt długoterminowy to był strzał w dziesiątkę. Dziecko, które samo o sobie mówi, że nie kończy zadań, zrobiło samo od początku do końca wieloetapowy projekt, z którego jest bardzo dumne. Mogliśmy zrobić powoli coś dużego, robiąc małe fragmenty na zajęciach – rozbijanie dużych zadań na pojedyncze kroki, sprzyja rozwijaniu koncentracji u Dzieci. 

Sposób, w jaki to robiliśmy dawał poczucie bezpieczeństwa, bo niezależnie od tego, co się działo na około, jakie były nastroje czy długości przerwy pomiędzy naszymi spotkaniami, wiadomo było, że my będziemy robić to samo: kolejną część komiksu. Myślenie o ciągłości historii, o tym, co było wcześniej i wreszcie planowanie zakończenia, to jest coś, co może przydać się w każdym projekcie –  i w uczeniu się i planowaniu – na co dzień. Zaangażowanie w większy projekt, złożony z oddzielnych części i podzielenie go, łatwe do przejścia etapy – to też sposób na to, jak budować wytrwałość u Dziecka. 

Jak budować relację z Dzieckiem przez wspólne aktywności?

Teraz rysujemy na zajęciach, ale już nie tylko komiksy. Ja koloruję albo rysuję kaczki, a Dziecko wymyśla mi wyzwania, jak na przykład narysowanie kaczki sigma – to było trudne! 

Mam zawsze ze sobą inne kolorowanki i czasem po prostu kolorujemy na różne sposoby i gadamy albo w ogóle nie gadamy jak potrzebujemy przerwy. Te nasze zajęcia stały się czasem tworzenia, gdzie jest miejsce na robienie rzeczy w swoim tempie i po swojemu, a jednak wspólnie. 

Staram się też szukać pomysłów na zajęcia kreatywne dla Dzieci i czasem wprowadzić coś nowego – na przykład ostatnio z Dzieckiem wymyślaliśmy nową planetę. Ważne jest moim zdaniem to, że oboje jesteśmy zaangażowani w tworzenie. I to, że o tym rozmawiamy – o pomysłach i o tym, co nam z nich wychodzi. W ten sposób Dziecko może się rozwijać przez rysowanie i przez zwykłe bycie razem. 

Co zmienia się w Dziecku dzięki wspólnej pracy i relacji 

Skupiliśmy się na tworzeniu komiksu dla Dzieci, bo to było związane z jego zainteresowaniami i naturalnie wyszło z naszego wspólnego rysowania. Jednak tak naprawdę myślę, że to mogłoby być coś zupełnie innego. Myślę, że najważniejsze, że robiliśmy rzeczy razem, etapami oraz że cały czas rozmawialiśmy na bieżąco o tym, co robimy w trakcie. To otworzyło drogę do bycia sobą i zaufania oraz dzielenia się tym, co siedzi głębiej. 

Dziecko też mam wrażenie trochę bardziej uwierzyło w siebie. Piotrek zobaczył, że może stworzyć coś, z czego jest dumny i że może to coś zrobić do końca. To jest ciągły proces, ale powoli zauważa, że ma swoje mocne strony, które sprawiają, że jest wyjątkowy i że będzie mógł w przyszłości z tych mocnych stron korzystać. Na pewno u Chłopca poprawiła się koncentracja, bo z tym był duży problem na starcie i chociaż często dalej roznosi go energia, to jednak potrafi się skoncentrować. Wydaje mi się, że też świadomość tego, że można coś zacząć, a potem zrobić przerwę i wrócić po jakimś czasie też jest pomocna, bo kompletnie nie wierzył w to, że może coś, co zacznie, skończyć. 

Dalej rysujemy komiksy, ale Piotrek* ma coraz częściej własne pomysły – na przykład wymyśla oddzielne postaci. I zaczęł sam pisać książkę! 

*Imię Dziecka zostało zmienione.  

Zapamiętaj:

• Tworzenie komiksów rozwija koncentrację i pomaga Dziecku dłużej skupiać się na jednym zadaniu. 
• Komiks uczy wytrwałości – pokazuje, że warto wracać do rozpoczętej pracy i ją kończyć.
• Małe etapy ułatwiają osiąganie celu i pomagają Dziecku nie zniechęcać się po drodze.
• Wspólne tworzenie wzmacnia relację między Dzieckiem a dorosłym. 
• Każdy ukończony projekt buduje pewność siebie i poczucie sprawczości Dziecka. 

Q&A – częste pytania Rodziców, Opiekunów, Wolontariuszy i Wolontariuszek:

Agnieszka Malec

informatyk, który zamiast kodowania wybrał budowanie relacji tam, gdzie algorytmy zawodzą. Na co dzień mama ucząca się świata na nowo oczami dzieci w spektrum autyzmu. W wolontariacie szuka autentyczności i bezpośrednich połączeń, od stresu ucieka w pisanie, szydełkowanie i negocjacje pokojowe między dwoma kotami a psem (który zazwyczaj przegrywa starcia z kocią koalicją). Wolontariuszka Akademii Przyszłości od października 2025.

To również Cię zainteresuje:

• 10 technik uczenia się przedmiotów humanistycznych
• Higiena cyfrowa – 8 rad, gdy Dziecko spędza większość czasu z telefonem
• Akademia Przyszłości udostępnia Przygodnik, interaktywną grę, w której każda decyzja ma znaczenie